راټولوونکی: محمد طارق صابر
د طب پوهنځي محصل
تعریف
انټيمایکروبیل مقاومت (AMR) هغه حالت دی چي پکښي باکتریاوې، ویروسونه، فنګسونه او پرازیتونه د هغو درملو پر وړاندي مقاومت پیدا کوي چې د دوی د له منځه وړلو لپاره کارول کېږي. په پایله کي عادي درملنه اغېز نه کوي، انتان اوږدېږي او د ناروغ د مړینې خطر لوړېږي.
انټيمایکروبیل درمل څه دي؟
انټيبیوټیکونه د باکتریاوو لپاره
انټيوایرال درمل د ویروسونو لپاره
انټيفنګل درمل د فنګسي ناروغیو لپاره
انټيپارازیټیک درمل د پرازیتونو لپاره
د مقاومت د رامنځته کېدو لاملونه
د ډاکټر له نسخې پرته د انټيبیوټیکونو استعمال
د درملنې د کورس نیمګړی پرېښودل
د ویروسي ناروغیو لپاره د انټيبیوټیکونو ناسم استعمال
په څارویو او چرګانو کې د انټيبیوټیکونو زیات استعمال
د روغتیايي مرکزونو د انتانونو کمزوری کنټرول.
د واکسین کم پوښښ.
د حفظ الصحې نشتوالی او د ککړو اوبو استعمال
د مقاومت میکانیزمونه
د انزایمونو په وسیله د درملو تخریب
د درملو د هدف (Target) بدلون
د باکتریا د حجرو د دیوال د نفوذ کمېدل
د Efflux Pumps له لارې د درملو بهر ایستل
د نوو جینونو ترلاسه کول (Horizontal Gene Transfer).
د خطر عوامل
په مکرر ډول د انټيبیوټیک استعمال.
اوږدمهاله بستر کېدل.
کمزوری معافیت
د مزمنو ناروغیو شتون.
د روغتیايي اصولو نه مراعات
نښې
خپله AMR ځانګړې نښې نه لري، بلکې ناروغي د درملنې سره نه ښه کېږي. د بېلګې په توګه
دوامداره تبه
د زخم نه رغېدل
د سږو، ادراري لارې یا وینې انتان اوږدېدل
د درملو له استعمال سره هم د ناروغ حالت نه ښه کېدل
تشخیص
د کلتور (Culture) معاینه
د Antibiotic Sensitivity Test (AST)
د وینې، ادرار او نورو نمونو لابراتواري ازموینې
مالیکولي ازموینې لکه PCR.
درملنه
د کلتور او حساسیت د پایلو له مخې مناسب انټيبیوټیک انتخاب
د اړتیا په وخت کي د دوو یا زیاتو انټيبیوټیکونو ګډ استعمال
د ناروغ د حالت مطابق حمایوي درملنه
د انټيبیوټیکونو مسؤلانه استعمال (Antibiotic Stewardship).
اختلاطات
Sepsis
Septic Shock
د څو غړو ناکامي (Multi-organ Failure)
اوږده بستر کېدل
د درملنې زیات لګښت
د مړینې زیات خطر
مخنیوی
انټيبیوټیک یوازې د ډاکټر په نسخه استعمال کړئ.
د درملنې کورس بشپړ کړئ
خپل درمل له بل چا سره مه شریکوئ
د لاسونو منظم مینځل.
واکسین کول.
د روغتیايي مرکزونو د انتانونو کنټرول.
په حیواناتو کي د انټيبیوټیکونو مسؤلانه استعمال
نړیوال اهمیت
د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) انټيمایکروبیل مقاومت د نړۍ له لسو ستر روغتیايي ګواښونو څخه ګڼي. که د دې مخنیوي لپاره جدي اقدامات ونه شي، په راتلونکو کلونو کې به د میلیونونو خلکو ژوند له خطر سره مخ سي.
